2019’un Sinema Olayı: 1939 Cannes Film Festivali

1939 Fransa’sında, Güzel Sanatlar ve Milli Eğitim Bakanı Jean Zay, 7. yılını kutlamaya hazırlanan Venedik Film Festivali’ne (o zamanlar adı Venedik Bienali idi) rakip olmaya aday bir festival düzenlemeyi önermişti ve bu öneri, projeye dönüştü, hazırlıklar başladı: Filmler seçildi, dönemin önemli ressamlarından Jean-Gabriel Domergue’e etkinliğin afişi yaptırıldı, mekân belirlendi. 1939 yılında, ilk defa Cannes Film Festivali düzenlenecekti. Ancak mümkün olmadı, çünkü İkinci Dünya Savaşı patlak verdi. Evet nostalji bir yana, aslında yaşamak için hiç de güzel yıllar değil 1930’lar ve 1940’lar.

Jean Zay, anılarını yazdığı 1942 tarihli kitabında, bu ilk girişim için şu sözleri kullanır:

“1939 yılının Eylül ayında düzenlenmek üzere, meşhur Venedik Bienali’ne rakip olacak ilk Cannes Film Festivali’nin hazırlıklarına başlamıştık. Festivalimiz her sene, Fransa’yı Dünya sinemasının merkezi haline getirecekti.”

İşte 1939 yılında düzenlenemeyen bu festival, programa dahil edilen filmlerle beraber, adeta bir zaman kapsülünde tıkılı kaldı ve programında olağanüstü, bugün şaheser olarak gördüğümüz, sinemayı sinema yapan filmler olmasına rağmen, ilerleyen yıllarda bir daha bu ilk girişime hiç geri dönüş yapılmadı. Altı yıl süren savaşın ardından, Cannes Film Festivali ilk kez ancak 1946 yılında gerçekleştirilebildi.

Ancak bu yıl, ilk festival girişiminden tam 80 yıl sonra, 1939 Cannes Film Festivali olduğu gibi, ilk tasarlandığı haliyle yeniden hayata geçirildi ve festivalin fikir babası Jean Zay’in memleketi Orléans’da, 5 – 17 Kasım tarihleri arasında düzenlendi. Uzaktan gözlemleyebildiğimiz kadarıyla Fransa basınının ve tabii ki sinemaseverlerin etkinliğe ilgisi büyüktü, düşünüldüğünde gerçekten de olağanüstü, hayatınızda bir kez tanık olabileceğiniz bir etkinlik, Cannes 1939. Gerçek bir zaman tüneli, şahane bir sinema şöleni.

Festivalin “Yarışma Filmleri”ne bir göz atalım mı?

  • Only Angels Have Wings – Howard Hawks
  • Mr. Smith Goes to Washington – Frank Capra
  • The Wizard of Oz – Victor Fleming
  • La Grande Parade (Ugly Duckling, Ferdinand The Bull) – Walt Disney
  • La Charette Fantôme – Julien Duvivier
  • Union Pacific – Cecil B. DeMille
  • La Loi du Nord – Jacques Feyder
  • Jamaica Inn – Alfred Hitchcock
  • Lénine en 1918 – Mikhail Romm
  • The Four Feathers – Zoltan Korda

Kazanan? Hepsi! Hitchcock, DeMille, Hawks, Capra, Fleming, Disney… Gerçekten şaka gibi. Festivalin “Yarışma Dışı” kategorisi daha da sinir bozucu bu arada:

  • La Bête Humaine – Jean Renoir
  • La Règle du Jeu – Jean Renoir
  • Espoir, Sierra de Teruel – André Malraux
  • Alexandre Nevski – Sergei Eisenstein
  • Quasimodo – William Dieterle

Sanki sinema tarihini yazan filmlerin önemli bir kısmı tek bir etkinlikte bir araya getirilmiş gibi, kesinlikle muhteşem. Bu zaman makinesine tanık olmak için ne yazık ki artık çok geç, etkinlik dün sona erdi ama 80 yıllık bir hayali gerçekleştiren ve sinemaya unutulmaz bir saygı duruşunda bulunurken savaşı da en güzel şekilde lanetleyen bu festivali yine de sizlerle paylaşmak istedik. Sinemanın ölümsüz karakterini ve bu uğraşın her şeyden önce bir sanatsal yaratım olduğunu hatırlatan böyle güzel etkinliklerin her zaman sinemaseverlerle buluşması dileğiyle.

H. Necmi Öztürk

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s