81. Uluslararası Venedik Film Festivali yönetiminin ikiye bölünmüş halde izleyiciye sunmayı tercih ettiği yedi bölümlük Disclaimer (2024), toz pembe ile gözleri boyayan ilk dört bölümünün ardından, son üç bölümü için tamamen siyaha boyanmış trajik hikâyesini sunuyor. Sonlara doğru Cate Blanchett’in karakterinin “şimdi konuşma sırası bende” demesi oldukça manidar, zira gerçekten de dizinin neredeyse tamamında, Catherine karakterini başkalarının gözünden tanıyor veya tanıdığımızı sanıyoruz. Çok yönlü bir anlatım biçimine sahip olan dizinin her bölümü, takip eden bölümün açığa çıkardığı yeni anlatı biçimleriyle birleşiyor. Bu da yapımın tonunun her seferinde yenilenmesine, kabuk değiştirmesine yardımcı oluyor. Bu anlamda Alfonso Cuarón’un çok yönlü bir vizyon yaratmaya çalıştığını rahatlıkla söyleyebiliriz, ne var ki yönetmenin, dizinin büyük kısmında izleyicinin duygularını temel alarak adeta karakterlerinin dedikosunu soyut bir şekilde kulaklara fısıldaması nedeniyle, anlatının gerçeklik yapısına ancak sona doğru ulaşabiliyoruz.
Bu bağlamda Venedik Film Festivali komitesinin diziyi ikiye bölerek perdeye yansıtması hiç de şaşırtıcı değil. Öte yandan her bölümünün tahmin edilebilir yapısı bir sonraki bölümde yıkılmak üzerine kurulmuş. Bu şekilde dizinin gidişatının kendi damak tadınıza uygun bulmadığınız ve onu tamamlamadan bırakacağınız her anda emin olun ki bir sonraki bölümlerde kompozisyon tamamen değişiyor. Bir şekilde her bölümde kabuk atan Disclaimer, izleyicinin dikkatini çekebilmek amacıyla basit bir anlatıdan inşa edilmiş ancak malzemelerini daha çok teknik anlatım yapısına dayayan bir yapım.
İddialı Bir Tetikte Tutma Çabası
Kendimizi sürekli olarak bir yapbozun kaybolmuş parçasını arar vaziyette bulabileceğimiz Disclaimer, izleyiciye sezgisel olarak ulaşılabileceği bazı detayları her bölümünün içerisine sistematik bir şekilde yüklüyor. Cate Blanchett’in (Catherine Ravenscroft) canlandırmış olduğu karakterin gençlik haline hayat veren Leila George, tüm bölümler boyunca oldukça dikkat çekici ve güçlü bir performans sergiliyor. Öyle ki karakterinin yaratmış olduğu yapay gerçekliği bazı zamanlar besliyor bazı zamanlar ise onu ölüme terk edecek şekilde yalnız bırakıyor ve bu şekilde oluşan karakter içerisinde karakter bazlı kompozisyon akışı Disclaimer’ın ön plana çıkan kaliteli yansımalardan biri haline geliyor. Teknik olarak çekimlerine yaratıcı unsurlar katmak için kuşkusuz birçok adımı deneyen Alfonso Cuarón’un sıradan bir hikâyenin içerisine birbirinden farklı anlatım tekniklerini katmasıyla adeta bir köşe kapmaca oyunu oynuyoruz. Her bir katmanı kendi içerisinden doğan küçük parçaların birleşmesiyle oluşan dizinin bölümleri kimi zaman çoktan inşa etmiş olduğu anlatı parçacıklarını da gözünü kırpmadan ortadan kaldırıyor. Bu şekilde aslında festivalin bölümleme tercihiyle temelde iki ana bölüme ayrılması makul görünen izleme biçimi dizinin katmanlarını daha akıcı bir şekilde takip etmek açısından faydalı bir seyir sistematiği sağlıyor denebilir.
Labirentlerden Arındırılmış, Açık Bir Alanda Kaybolmak
Kodi Smit-McPhee’nin (Nicholas) canlandırdığı karakter tam anlamıyla günümüz jenerasyonunun bireysellik çatısı altında etrafa sıçrayan tüm özelliklerini taşıyor. Zamansal anlamda daimî olarak değişen sekansların akışı içerisinde karakterler ve jenerasyonlar arası uzaklaşmaları ve yakınlaşmaları da gözlemleyebilmek mümkün. Kimi karelerin tıpkı bir akıllı telefon ekranından fırlamış gibi gösterilmesi ve kimi zaman görsel anlatımın en basit hale indirgenmesi bir anlamda senaryo ile de oynamanın ve dikkat dağıtmanın bir yöntemi olarak kendisini var ederken diğer yandan akıl oyunlarına da davetiye çıkarıyor. Bu durum da izleyicinin aklını meşgul ederek izleyiciyi sonraki bölümlerin akışına davet ediyor. Normalde anlatım tekniği ve kompozisyonun yaratıcı olmayan yapısı nedeniyle pek de dikkat çekici bir yapım gibi gözükmeyen Disclaimer, tekniğinin yaratmış olduğu karmaşıklık ve görsel oyunları sayesinde takip edilmesini mümkün kılıyor.
Kronolojik Sıraya Uymayan İnişli Çıkışlı Seyir Keyfi
Kimi zaman anlatımın sonunda yer alması beklenen görsel kompozisyonun dalgalanır hali bir anlamda karakterlerin özelliklerine işlemiş bir şekilde yansıma yapıyor. Böylece yapım içerisinde kullanılan her materyalin birbiriyle olan iletişim ve alışveriş biçimi son zamanlarda alışık olmadığımız bir hikâye anlatıcılığını uykusundan uyandırıyor. Öte yandan bu biçimsel dokunuşun %100 oranda anlatımın dilini cilalayıp sunduğu söylenemez çünkü ana fikrin yansıma biçimi kimi zaman seyir keyfini gündelik hayatın en sıradan anlarına davet edebiliyor. Ancak dizinin diğer yarısı olan son üç bölümü, ilk dört bölümdeki tutarsızca dalgalanan yapıyı temiz bir şekilde toparlıyor. Özellikle son yani 7. bölüm, oldukça “yerinde” sorular soruyor ve sordurtuyor demekle yetinelim.
Alfonso Cuarón böylelikle tüm bölümler boyunca finalde neler olacağına dair birçok olasılığı dolabından çıkarıyor ancak hiçbir olasılık dizinin finaline dair net bir ipucu vermiyor. Bu da Disclaimer’ın, izleyiciyi oldukça büyük bir sürprizle karşılamasını sağlıyor. Dizinin çekimleri esnasında tüm bu inişli çıkışlı kısımları geliştiren Cuarón, Disclaimer’ın son halini, “gerçekte ne olduğunu” açık ettikçe başlangıçtaki hikâyesine sahip çıkmayı da unutmuyor. Dizinin içerisine yerleştirilen The Perfect Stranger (Kusursuz Yabancı) adlı hayali bir romanın iskeletini ana ipucu olarak öne süren Disclaimer, erotik bir gerilim yaratmak için elindeki tüm malzemeleri sonuna dek kullanıyor. Tüm görsel anlatımın içerisinde dönüp dolaşan sekansların arasında neredeyse 20 yıl olması ve kimi zaman iç kimi zaman dış çekim ağırlıklı, dur durak bilmeyen görsel düzlemin zihne düşünme alanı yaratmaması bir anlamda Cuarón’un kendi başına oynadığı bir saklambaç oyununu da anımsatıyor. Dizi 11 Ekim’de AppleTV+’ta yayında.
İlgili okuma: Disclaimer ilk dört bölüm incelemesi (Burcu M. Tohum)
