David Cronenberg’in “en kişisel filmim” olarak nitelendirdiği The Shrouds (Kefenler, 2024), 77. Cannes Film Festivali’nin hem görsel hem içerik bağlamında oldukça yaratıcı yapımları arasında yer alıyor. Filmin hemen açılışında Karsh’ın (Vincent Cassel) izleyiciyi sarıp sarmalayan dişçi koltuğundaki çığlığı ve çektiği kederden dolayı ağrı yaratan dişiyle karşı karşıya kalıyoruz. Cronenberg, filmde Karsh karakteri ile kendi avatarını görsel olarak anlatının içine yerleştiriyor. Hem karakterin fiziksel dışavurumu, hem de anlatıda öne çıkan var ile yok arasındaki griliğin estetik düzlemde yaratmış olduğu ağırlık, filmin daha ilk dakikalarında gerilimin durgunluğunu kırıyor. Film boyunca gerilim atmosferini ayakta tutmak için işitsel herhangi bir aksesuara özellikle ihtiyaç duymayan Cronenberg, sadece görsel olanın karanlık boyutuna sığınarak fiziksel ve zihinsel tükenmişliğin donuk yapısını kendi tavasında, kısık ateşte eritiyor.
Eşinin kaybını takiben derin yas hali içinde olan Karsh’ın hüznü film boyunca değişik biçimlerde karşımıza çıkıyor. Ondaki duygusal şiddetin akışı olabildiğince durgun bir biçimde filmin içerisine işlenirken tam da bu noktada Cronenberg, ortaya dijital bir mezarlık fikrini atıyor. Bir uygulama ve her mezarın başına yerleştirilmiş ekranlar aracılığıyla tabutların içerisini istediğimiz zaman görebildiğimiz ve tabutta çürümekte olan bedenin her ayrıntısını zoom’layarak inceleyebildiğimiz bu mezarlık yapısı ile Cronenberg, bir anlamda hüzün kavramının içeriğini değiştiriyor. Karşımıza çıkan mezarlığın görsel yapısı genel olarak bir modern sanat müzesindeki enstalasyon yapısını andırır şekilde tasarlanmış. Bu şekilde bireyin hüznüne alışılmadık bir pencereden dokunan Cronenberg, basın toplantısında söylediği gibi belki de bu son filmiyle izleyiciyi kendi dijital mezarına davet ediyor.
Tematik Kaygının Post-mortem Hali
Tabut kavramı üzerine bir bakıma dijital bir örtü çeken yönetmen, mezarlığı adeta bir sergi alanı gibi kullanıp çürümekte olan kemikleri ifşa ediyor. Filmin bu anlatı biçimi sayesinde izleyiciyi içine çektiği kuşku götürmez. Basın toplantısında bu filmin bütçe aşamasında Netflix ile görüştüğünü dile getiren Cronenberg, Netflix’in kendisini nazikçe reddettiğini, dolayısıyla o platformun da artık tam anlamıyla Hollywood’un uzantısı haline geldiğini düşündüğünü söyledi. Bedenin putlaştırılması üzerinden, bir yakının ölümünü takiben ortaya çıkan kedere erotik bir hava katma konusunda da belli bir dışavuruma sahip olan The Shrouds, ölümü bir anlamda zaman zaman fetiş nesnesi haline de getiriyor. Howard Shore‘un müzikleri filmin anlatısına hizmet etse de film hiçbir şekilde gerilimi doğrudan hissettirmiyor. Gerilim unsurunu en edilgen haliyle masaya servis eden Cronenberg, stil sahibi bir kederin peşinden gidiyor. Tam anlamıyla dijital ekranın kefen niyetine kullanıldığı filmde teknolojinin özellikle günümüzde ulaştığı ciddi boyuttaki görsel şiddetine de göndermede bulunuluyor. Diane Kruger filmde üç ayrı karaktere (Becca, Terry, Hunny) hayat verirken Karsh’ın eşi Becca bedenin en rahatsız edici çıplak halini temsil ediyor. Flashback (geri dönüş) kullanımını sevmediğini dile getiren Cronenberg, Becca karakterine her döndüğümüzde düşsel temayla arka planı besliyor. Bu şekilde filmin akışında olayların öncesi ve sonrasında bir rüya boyutu kendisini inşa ediyor. Öte yandan meme kanseri ayrıntısını da metaforik olarak filmin bazı alanlarına yerleştiren yönetmen, zamanla tahrip olan dijital mezarlığı bir nevi içi çürümekte olan insan bedeni gibi resmediyor.
Nanoteknolojik Ölümün Dijital Ağıtı
Film başlangıçtan itibaren sunduğu anlatım biçimiyle fazlasıyla dikkat çekerken zihinde hem etik hem de hukuki bağlamda birçok soru uyandırıyor. Cronenberg flashback kullanımına akışta yer vermemiş olsa da bölüm bölüm karşımıza çıkan düşsel geçişlerin filmin kompozisyonunu yavaşlattığını söyleyebiliriz, bu kısımlarda bir anlamda görsel anlatım içine ardı ardına virgüller konuyor. Çürüyen bedenlerin üç boyutlu dansı filmin her anında kendisini gösterirken sanal gerçekliği bir başka boyuta çeken Cronenberg, filme kendi yüzü birebir kopyalanarak oluşturulan kauçuk bedeni de dahil etmeyi ihmal etmemiş. Söz konusu yapay beden, ilk kez kullanıldığı bir dakikalık kısa film The Death of David Cronenberg’in (2021) ekibinden temin edilmiş. Basın toplantısında Cronenberg kendi çürümüş bedeninin görüntüsünü pek beğenmediğini dile getirirken Diane Kruger’ın tam tersini söylemesi toplantının gülümseten noktalarından biriydi. Yönetmenin 43 yıllık eşini 2017 yılında kaybetmesi üzerine şekillenen The Shrouds, Karsh karakteri ile Cronenberg’in ikinci kişiliği olarak karşımıza çıkarak bir anlamda yönetmenin kederine izleyiciyi ortak ediyor.
Basın toplantısında Diane Kruger filmde canlandırdığı üç karaktere de her şeyini verdiğini dile getirdi, ayrıca çekimler esnasında kendisini çoğu zaman son derece savunmasız hissetmiş. Filmde çıplak sahneleri olan Kruger, kariyerinde ilk defa bu türden bir karaktere hayat verdiğinin de altını çizdi. Kanserin farklı boyutlarının Kruger’ın canlandırdığı Becca karakteri üzerinde değişik boyutlarda kendisini göstermesi filmde mizahi bir unsur gibi kullanılmış. Bu şekilde bedenler üzerinde de oynayan yönetmen zaman zaman izleyiciye Crash (1996) filmini de anımsatıyor. Vücut kavramının en olumlu yanlarını alıp onları olabilecek en rahatsız edici, insanı dehşete düşüren görsel nesneler olarak kullanan Cronenberg, şimdilik kariyerinin son filmi olarak görülen The Shrouds projesini normalde 10 saatlik bir TV dizisi şeklinde düşünmesine rağmen Netflix’ten gelen olumsuz cevabın ardından, direkt olarak beyazperdeye taşımış. Bu anlamda filmin çoğu geçiş yerini bulanık ve karmaşık bulmak mümkün nitekim Cronenberg bu filmde daha önce de söylediğimiz gibi klasik anlamda değil, kendi tarzında flashback ve flashforward denebilecek geçişler kullanıyor. Olay örgüsü bu anlamda izleyiciyi rahatsız etse de filmin çıkış fikri, The Shrouds’un seyircide uyandırdığı merakı hep ayakta tutuyor.
